SunCrypt Ransomware Grubu Kimdir?
SunCrypt, 2020 yılında kamuoyunun gündemine giren ve kurumların verilerini hem şifreleyen hem de çalan bir fidye yazılımı grubudur. Araştırmacı kayıtlarına göre grubun bilinen ilk faaliyeti 24 Ağustos 2020 tarihine, son kaydı ise 18 Haziran 2022 tarihine dayanıyor. DrDisk Lab'ın sızıntı sitesi izleme verisindeki ilk kayıt da aynı güne denk geliyor. Bu nedenle izleme kapsamımız grubun kamuya açık faaliyetinin başlangıcıyla örtüşüyor. Buna karşın aşağıda göreceğiniz gibi ilk dönemle ilgili kayıt sayısı oldukça sınırlıdır.
SunCrypt'i dönemin diğer gruplarından ayıran en dikkat çekici olay, 2020 yazında kendini Maze fidye yazılımı etrafında oluştuğu söylenen "kartel" yapısının bir parçası olarak tanıtmasıdır. Güvenlik araştırmacıları o dönemde SunCrypt'in yükleyici bileşenleriyle Maze arasında bazı benzerlikler bulduklarını raporladı. Ancak bu ortaklık iddiası hiçbir zaman bağımsız olarak doğrulanmadı ve tartışmalı kaldı. Grubun, dışarıya geniş çapta açık bir iş ortaklığı programı yerine sınırlı sayıda ve seçilmiş iş ortağıyla çalışan, görece kapalı bir Ransomware-as-a-Service (RaaS) modeli işlettiği değerlendirilmektedir.
Veri setimizde SunCrypt için tanımlanmış bir üst grup (parent) ya da kardeş yapı bulunmuyor. Grubun doğrudan bilinen bir soyağacı yok. Bu durum, kendisinden önce veya sonra hangi markalarla bağlantılı olduğu sorusunu açık bırakıyor.
Saldırı Hacmi ve Zaman İçindeki Seyri
DrDisk Lab izleme verisine göre SunCrypt, 2020-2022 arasındaki aktif döneminde sızıntı sitesinde toplam 32 kurban ilan etti. Bu sayı, aynı dönemde yüzlerce kurban yayımlayan büyük RaaS markalarının yanında oldukça mütevazıdır. SunCrypt'in hacim odaklı değil, seçici çalışan bir yapı olduğu görüşünü de destekliyor.
İlan edilen saldırıların büyük bölümü, aktif dönemin son yılına yoğunlaşmış durumda. Temmuz 2021 ile Haziran 2022 arasındaki on iki ayda 30 kurban kaydedildi. Bu, toplamın neredeyse tamamı anlamına geliyor. 2020 ve 2021'in ilk yarısına ait yalnızca 2 kayıt bulunuyor. Bu tablonun, grubun ilk döneminde sızıntı sitesini daha az kullanmasından mı yoksa izleme verisindeki boşluklardan mı kaynaklandığını kesin olarak söylemek mümkün değil.
| Ay | İlan Edilen Saldırı |
|---|---|
| Eylül 2021 | 10 |
| Ekim 2021 | 0 |
| Kasım 2021 | 4 |
| Aralık 2021 | 1 |
| Ocak 2022 | 0 |
| Şubat 2022 | 6 |
| Mart 2022 | 3 |
| Nisan 2022 | 4 |
| Mayıs 2022 | 0 |
| Haziran 2022 | 2 |
Temmuz ve Ağustos 2021'de kayıt bulunmamaktadır.
Tablo, düzenli bir akıştan çok dalgalı bir seyre işaret ediyor. Eylül 2021'deki 10 kurbanlık sıçrama, tek ayda toplamın yaklaşık üçte birine denk geliyor. Bu tür ani yükselişler genellikle birikmiş kurbanların topluca yayımlanmasıyla ya da kısa süreli yoğun bir kampanyayla açıklanır. Şubat-Nisan 2022 arasında ikinci bir hareketli dönem görülüyor. Ardından gelen Mayıs 2022 sessizliği ve Haziran 2022'deki son iki ilan, grubun izleme verimizdeki son izleri oldu.
Son kurban kaydının üzerinden dört yılı aşkın süre geçmiş olması, SunCrypt markasının fiilen faaliyetini durdurduğunu gösteriyor. Ancak bir markanın susması, arkasındaki kişilerin ve iş ortaklarının da sahneden çekildiği anlamına gelmez. Bu konuya ilişkiler bölümünde değineceğiz.
Hedef Profili: Sektörler ve Ülkeler
SunCrypt'in kurbanlarına ait sektör ve ülke bilgisi, veri setinde yalnızca kısmen sınıflandırılabildi. 32 kurbanın 8'i için sektör, 7'si için ülke bilgisi mevcut. Dolayısıyla aşağıdaki dağılımlar kesin bir tablodan çok bir eğilim göstergesi olarak okunmalıdır. Kaynak veride ayrı satırlarda yer alan aynı sektörler aşağıda birleştirilmiştir.
| Sektör | Saldırı Sayısı |
|---|---|
| Eğitim | 3 |
| Sağlık | 3 |
| Üretim | 1 |
| Emlak | 1 |
| Sınıflandırılmamış | 24 |
| Ülke | Saldırı Sayısı |
|---|---|
| ABD | 7 |
| Belirtilmemiş | 25 |
Sınıflandırılabilen kurbanların dörtte üçü eğitim ve sağlık sektöründen geliyor. Bu iki sektör fidye yazılımı grupları için uzun süredir cazip hedefler arasında. Hastaneler ve klinikler, hizmet kesintisinin doğrudan hasta güvenliğini etkilediği bir ortamda çalıştığı için baskıya karşı hassastır. Eğitim kurumları ise çoğunlukla sınırlı BT bütçesi, geniş ve dağınık kullanıcı kitlesi, öğrenci ve personele ait yoğun kişisel veriyle öne çıkar. Son kurbanlar arasında bir teknik kolej ve bir sağlık kliniğinin yer alması bu eğilimle uyumlu.
Ülke bilgisi bulunan kurbanların tamamı ABD'de. Ancak son kurban listesindeki kurum adları, grubun hedeflerinin bununla sınırlı kalmadığını düşündürüyor. Bu listede bir belediye, bir kooperatif bankası, endüstriyel ekipman alanında faaliyet gösteren uluslararası bir üretici, bir test ve denetim firması ile bir ayakkabı markası yer alıyor. Bu kayıtlarda ülke alanı boş olduğundan coğrafi dağılım hakkında kesin bir yargıya varmıyoruz. Yine de kurban portföyünün sektör ve büyüklük bakımından çeşitli olduğu açıkça görülüyor.
Saldırı Yöntemi: Grup Nasıl İlerliyordu?
Veri setimizde SunCrypt'e özgü taktik, istismar edilen güvenlik açığı (CVE) ya da araç kaydı bulunmuyor. Bu nedenle grubun ilk erişim yöntemine ilişkin kesin bir tespit yapmıyoruz. Kamuya açık araştırmalar ve dönemin genel fidye yazılımı ekosistemi ışığında saldırı zincirinin şu aşamalardan oluştuğu değerlendirilmektedir:
- İlk erişim: Bu dönemdeki benzer gruplarda en yaygın giriş kapıları; internete açık uzak masaüstü servisleri, ele geçirilmiş VPN hesapları, yamalanmamış kenar cihazları ve oltalama e-postalarıdır. Seçici çalışan gruplar, ağ erişimini çoğu zaman erişim aracılarından (initial access broker) satın alır.
- Yayılma: İçeri giren saldırgan, yetkili hesapları ele geçirerek etki alanı yönetim altyapısına ulaşmaya çalışır. Araştırmacılar, SunCrypt'in ilk sürümlerinde PowerShell tabanlı yükleyiciler kullanıldığını raporlamıştı. Bu da saldırganın sistemde zaten var olan meşru yönetim araçlarını kullanarak tespitten kaçmaya çalıştığına işaret ediyor.
- Veri sızdırma: Şifrelemeden önce hassas dosyalar kopyalanıp dışarı aktarılır. Sızıntı sitesindeki ilanlar, SunCrypt'in bu aşamayı sistematik olarak uyguladığını gösteriyor.
- Şifreleme: Son aşamada dosyalar şifrelenir ve kurumun operasyonu durdurulur. 2021'de yayımlanan analizler, grubun yazılımına çalışan süreçleri sonlandırma ve izlerini temizleme gibi yetenekler eklediğini ortaya koymuştu. Bu yeteneklerin amacı, açık dosyaların da şifrelenmesini sağlamak ve olay sonrası incelemeyi zorlaştırmaktır.
İstismar edilen açıklarla ilgili veri olmaması, bu konunun önemsiz olduğu anlamına gelmiyor. Bu dönemde fidye yazılımı saldırılarının önemli bir bölümü, yaması yayımlanmış ancak uygulanmamış güvenlik açıklarından ve parolası zayıf ya da çok faktörlü doğrulamadan yoksun uzak erişim hizmetlerinden başladı. Veri setinde grup için bir YARA kuralı tanımlı. Bu da zararlı yazılımın imza tabanlı tespitinin mümkün olduğunu gösteriyor. Fakat imza tabanlı tespit, saldırgan şifreleme aşamasına geldiğinde çoğu zaman geç kalmış olur.
Gasp Modeli: Sızıntı Sitesi, Baskı ve Fidye Notu
SunCrypt, çifte gasp modelini erken benimseyen gruplardan biri oldu. Bu modelde kurbandan hem şifrelenen dosyaların çözülmesi hem de çalınan verilerin yayımlanmaması için ödeme talep edilir. Sızıntı sitesinde ilan edilen 32 kurban, müzakerenin başarısız olduğu ya da kurbanın ödeme yapmayı reddettiği vakaları temsil ediyor. Ödeme yapan kurumlar bu listede görünmediği için grubun gerçek saldırı sayısının daha yüksek olması kuvvetle muhtemeldir.
Kamuoyuna yansıyan raporlara göre SunCrypt, baskıyı artırmak için 2020'de bazı kurbanlarının web sitelerine dağıtık hizmet engelleme (DDoS) saldırısı da düzenledi. Böylece veri şifreleme ve veri ifşasına üçüncü bir baskı unsuru eklenmiş oldu. Bu yaklaşım, sonradan "üçlü gasp" olarak anılacak eğilimin ilk örnekleri arasında sayılıyor.
Veri setimizde SunCrypt'e ait müzakere kaydı bulunmadığından talep edilen tutarlar veya ödeme davranışı hakkında bilgi vermiyoruz.
Elimizdeki fidye notu örneği düz metin değil, tarayıcıda açılan bir HTML sayfası. Notun dili İngilizce. Koyu arka planı, büyük başlıkları ve sekmeli bir yapısı var. Bu tasarım, kurbana yönelik bilgilerin (ne olduğu, nasıl iletişim kurulacağı, ne yapılmaması gerektiği gibi) bölümlere ayrılarak sunulduğunu düşündürüyor. Özenli ve "kurumsal" görünümlü fidye notları, saldırganın kendini ciddi ve güvenilir bir muhatap gibi göstermeye çalıştığını ortaya koyar. Bu, müzakere masasında psikolojik üstünlük kurmaya yönelik bilinçli bir tercihtir.
Diğer Gruplarla İlişki
Veri setimizde SunCrypt ile aynı kurbanı ilan eden başka bir grup kaydı yok. Ortak kurban bulunmaması, bir kurumun SunCrypt saldırısının ardından aynı verilerle başka bir grup tarafından yeniden gasp edildiğine dair bir iz olmadığını gösteriyor.
Hedef profili benzerliği açısından ise tablo farklı. Sektör dağılımı SunCrypt'e en çok benzeyen gruplar şunlar:
| Grup | Hedef Benzerliği | Toplam Saldırı |
|---|---|---|
| Interlock | %89 | 141 |
| Pysa | %87 | 311 |
| Rhysida | %86 | 301 |
| Karakurt | %86 | 74 |
| Kairos | %84 | 102 |
Bu benzerlik oranları, grupların aynı kişiler tarafından yönetildiğini göstermiyor. Oranlar yalnızca benzer sektörleri hedeflediklerini ortaya koyuyor. Listedeki grupların ortak noktası, eğitim ve sağlık gibi kritik hizmet sektörlerine yönelmeleri. Pysa ve Karakurt, SunCrypt ile aynı dönemde faaliyet gösterdi. Rhysida, Interlock ve Kairos ise SunCrypt sessizliğe gömüldükten sonra öne çıktı.
Yeniden markalama ve iş ortağı göçü açısından bakıldığında, SunCrypt markasının 2022 ortasında kaybolması ile bu sektörlere yönelen yeni grupların sonradan yükselişi arasında doğrudan bir bağ kurmamızı sağlayacak kanıt bulunmuyor. Bununla birlikte fidye yazılımı ekosisteminde markalar kapansa da iş ortaklarının, erişim aracılarının ve yöntemlerin yeni yapılara taşındığı biliniyor. SunCrypt'in iş ortaklarından bir kısmının benzer hedef tercihlerini koruyarak başka programlara geçmiş olabileceği değerlendirilmektedir. Bu bir olasılıktır, tespit değildir.
Türkiye'deki Kuruluşlar İçin Anlamı ve Korunma Önerileri
İzleme verimizde SunCrypt'in Türkiye'den ilan ettiği bir kurban bulunmuyor. Grup 2022 ortasından bu yana da sessiz. Buna rağmen SunCrypt vakası Türkiye'deki kuruluşlar için hâlâ öğretici. Grubun yöneldiği eğitim, sağlık ve üretim sektörleri Türkiye'de de yoğun kişisel ve ticari veri barındırıyor ve çoğu zaman kısıtlı güvenlik kaynaklarıyla çalışıyor. Benzer hedef profiline sahip güncel gruplar aynı açıkları aramaya devam ediyor.
Genel düzeyde öne çıkan korunma ilkeleri şunlar:
- Uzak erişim hizmetlerinin (VPN, uzak masaüstü) internete açıklığını en aza indirin ve bu hizmetlerin tamamında çok faktörlü kimlik doğrulama kullanın.
- İnternete dönük sistemlerde, özellikle güvenlik duvarı ve VPN cihazlarında, güvenlik güncellemelerini öncelikli ve hızlı biçimde uygulayın.
- Yedeklerin en az bir kopyasını ağdan yalıtılmış ve değiştirilemez biçimde tutun, geri yükleme sürecini düzenli olarak test edin.
- Yetkili hesapların sayısını sınırlayın, yönetici erişimlerini ayrı hesaplarla yönetin ve olağandışı oturum açmaları izleyin.
- Büyük hacimli veri çıkışlarını izleyin. Çifte gasp modelinde asıl zarar şifrelemeden önce, verinin dışarı aktarıldığı anda başlar.
- Olay müdahale planınızı ve iletişim zincirinizi önceden hazırlayın, kimin kimi arayacağını kriz anında belirlemek zorunda kalmayın.
Saldırıya uğrayan kuruluşların fidye ödemesi önerilmez. Ödeme, verilerin geri verileceğini ya da sızdırılmayacağını garanti etmez ve suç ekonomisini besler. Kişisel verilerin etkilendiği durumlarda 6698 sayılı KVKK kapsamında Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na bildirim yükümlülüğü doğar. Bu bildirimin, ihlalin öğrenilmesinden itibaren 72 saat içinde yapılması gerekir. Siber olayların USOM'a bildirilmesi de hem yasal hem de toplumsal sorumluluk açısından önemlidir. Saldırı sonrasında etkilenen sistemlere müdahale etmeden önce profesyonel olay müdahalesi desteği alınması önerilir. DrDisk Lab bu süreçte ücretsiz ön analiz sunmaktadır.
Sonuç
SunCrypt, 2020-2022 arasında sızıntı sitesinde 32 kurban ilan eden, hacim yerine seçiciliği öne çıkaran bir fidye yazılımı grubuydu. Sınıflandırılabilen kurbanlarının çoğunluğu eğitim ve sağlık sektöründen geliyordu. Çifte gasp ve DDoS ile desteklenen baskı taktikleri, sonraki yılların gasp modellerinin habercisi oldu. Grup bugün sessiz olsa da hedef aldığı sektörler, benzer profile sahip yeni gruplar tarafından hedeflenmeye devam ediyor. Bu nedenle SunCrypt'in hikâyesi, kapanmış bir dosyadan çok güncel tehditlerin nasıl çalıştığını anlamak için bir referans niteliği taşıyor.























