Sanal ortamda veri kaybı nasıl oluşur?
Sanallaştırma, onlarca sunucuyu birkaç fiziksel makineye toplar; aynı nedenle tek bir depolama arızası onlarca sanal makineyi birden etkiler. VMware ESXi, Microsoft Hyper-V ve Proxmox ortamlarında en sık gördüğümüz senaryolar:
| Senaryo | Tipik belirti |
|---|
| Datastore'un bulunduğu RAID/SAN arızası | VMFS datastore görünmüyor, "inaccessible" ya da boş listeleniyor |
| Snapshot zinciri bozulması | VM açılmıyor, "parent virtual disk has been modified", delta diskler (-000001.vmdk, .avhdx) eksik |
| Yanlışlıkla silme | VM datastore'dan kaldırıldı, VMFS üzerinde dosya silindi, Hyper-V'de VHDX silindi |
| Dosya sistemi bozulması | VMFS metadata hatası, "corrupted" uyarısı, vmdk descriptor dosyası kayıp |
| Fidye yazılımı | ESXi hedefli fidye yazılımları vmdk/vmx dosyalarını doğrudan şifreler, snapshot'lar silinir |
| Thin provisioning | Datastore dolduğunda VM duraklar, sanal disk içindeki dosya sistemi tutarsızlaşır |
Önce ne yapmalı, ne yapmamalı?
- Datastore'u yeniden biçimlendirmeyin, VMFS'yi yeniden oluşturmayın.
- Aynı datastore'a yeni VM, snapshot ya da geri yükleme yazmayın; boş görünen alan silinmiş disklerin üzerine yazılır.
- Bozuk snapshot zincirini "consolidate" ya da "delete all snapshots" ile düzeltmeye çalışmayın; bu işlem delta diskleri kalıcı olarak birleştirir ya da siler.
- RAID dizisini yeniden kurmayın (rebuild/initialize); diskleri sırasıyla işaretleyip olduğu gibi gönderin.
Nasıl kurtarıyoruz?
- Depolama katmanı: RAID ya da SAN arızalıysa diskler ayrı ayrı imajlanır, dizi laboratuvarda sanal olarak yeniden kurgulanır.
- Datastore katmanı: VMFS, NTFS/ReFS (Hyper-V) ya da LVM/ZFS (Proxmox) yapısı analiz edilir; silinmiş ya da bozuk VMDK, VHDX, VDI ve qcow2 dosyaları metadata ve imza taramasıyla bulunur. Descriptor dosyası kayıp vmdk'lar yeniden oluşturulur.
- Sanal disk katmanı: Snapshot/delta zinciri elle birleştirilir; thin ve sparse diskler düz imaja dönüştürülür.
- Konuk sistem katmanı: Sanal diskin içindeki Windows ya da Linux dosya sistemi ayrıştırılır; dosyalar, veritabanları ve posta kutuları çıkarılır. Sonuç, yeniden çalıştırılabilir sanal makine ya da dosya bazında teslim edilir.
Fidye yazılımı vakalarında şifrelemenin diskin ne kadarına ulaştığı belirleyicidir; büyük sanal diskler çoğu zaman kısmen şifrelendiği için dokunulmamış bölgelerden veri çıkarılabilir. Ayrıntı: fidye virüsü sonrası veri kurtarma.
Desteklenen ortam ve formatlar
VMware ESXi/vSphere (VMFS 5/6, vSAN), Hyper-V (VHD, VHDX, AVHDX, ReFS/NTFS), Proxmox ve KVM (qcow2, raw, LVM, ZFS), VirtualBox (VDI), XenServer; konuk tarafında NTFS, ReFS, ext4, XFS ve dinamik diskler.
Sanal makineniz Veeam yedeğinin içindeyse VBK dosyasından doğrudan VMDK/VHDX çıkarıyoruz: Veeam yedek kurtarma.
Süreç ve teslim
Ücretsiz ön analizde kurtarılabilir sanal makine ve dosya listesini raporluyoruz; fiyat rapora göre belirlenir. Büyük datastore'lar için uzaktan kurtarma seçeneği vardır; disk arızalarında diskler laboratuvara ulaşmalıdır.